Położenie dziecka w brzuchu może mieć formę główkową, miednicową (pośladkową), bądź poprzeczną. Praktycznie tylko pierwszy z wymienionych przypadków uznawany jest za prawidłowy i zapewnia możliwość porodu naturalnego.
Podkreślić należy fakt, że nawet w ostatniej fazie maluch może odwrócić się do góry głową. Biorąc pod uwagę powyższe, istotną kwestią jest ostatnie badanie USG, które pozwala sprawdzić ułożenie dziecka w łonie matki. Do około 30-32 tygodnia ciąży dziecko ułożone jest w macicy w sposób zupełnie dowolny. Dysponuje wówczas dużą ilością miejsca i może robić przewroty w zależności od temperamentu, a także nastroju. W 32-34 tygodniu ciąży zaczyna być ciasno, w związku z tym maluch układa się w pozycji, w której będzie się rodzić. Ułożenie dziecka jest bardzo ważną kwestią, gdyż ma to wpływ na sposób porodu. Jakie warianty ułożenia dziecka należy wyróżnić?
Położenie dziecka w brzuchu – główkowe
Większość dzieci, bo około 95% ustawia się, w sposób pionowy główką do dołu. W tej sytuacji głowa stanowi część przodującą, a więc w pierwszej kolejności pojawi się na świecie. Specjaliści określają ten sposób jako położenie podłużne główkowe. Dzieci przyjmują taką pozycję w okolicy 32 i 36 tygodnia. W związku z tym istnieje jeszcze możliwość samoistnego obrotu. Jednakże proceder ten nie zdarza się często. W przypadku pierworódek tylko w 8% przypadków natomiast u wieloródek częściej.
Symptomy świadczące o główkowym ułożeniu dziecka po 34 tygodniu ciąży to: kopanie nóżkami po żebrach, po przyłożeniu głowy poniżej pępka można usłyszeć bicie serca maluszka.
Położenie dziecka w brzuchu – poród przy położeniu główkowym
Podkreślić należy fakt, że położenie główkowe to najbardziej fizjologiczne, a także najlepsze ułożenie do porodu z wykorzystaniem drogi naturalnej. Maluch będzie miał wówczas mniej problemów z wyjściem na świat. Jednakże będzie to możliwe tylko wtedy, gdy będzie zwrócone twarzą w kierunku kręgosłupa matki, a główka pochylone będzie do przodu. Taka sytuacja określana jest jako położenie potylicowe.
Jest to najkorzystniejsza pozycja, gdyż obwód główki jest mniejszy, co sprawia, że rodzącemu dziecku łatwiej jest wpasować się w kanał miednicy. Gdy dziecko ustawi się w taki sposób, kobieta ma ogromne szanse na nieskomplikowany poród. W sytuacji, gdy dziecko dostaje się do kanału rodnego z główką wyprostowaną bądź trochę odgiętą do tyłu, akacja porodowa będzie trudniejsza. Elementem przodującym będzie wtedy wierzchołek głowy, twarz bądź czoło maluszka. Takie ustawienie oznacza największe odgięcie główki do tyłu. W tej sytuacji rodzi się ona największym obwodem. Wówczas poród jest utrudniony, co może wymuszać konieczność zastosowania cesarskiego cięcia.
Położenie dziecka w brzuchu – typy ułożenia pośladkowego
Położenie podłużne miednicowe określane jest jako pośladkowe. Jest to przeciwieństwo położenia główkowego. W tej sytuacji maluch przyjmuje pozycję pionową, głowę ma w górze, natomiast bliżej wyjścia umieszczone są pośladki. Zauważyć należy również fakt, że takie położenie ma również kilka wariantów, a mianowicie:
- miednicowe niezupełne pośladkowe – nogi wyprostowane w kolanach, a także skierowane ku górze, maluch jest zgięty wpół niczym scyzoryk, elementem przodującym są pośladki,
- miednicowe zupełne pośladkowe – nogi malucha są zgięte we wszystkich stawach, część przodująca to pośladki oraz stópki, dziecko wygląda tak, jakby siedziało po turecku, ale bardzo ścieśnione, ma także wysoko uniesione kolana,
- stópkowe zupełne – nóżki maluszka umieszczone są nad szyjką macicy, częścią przodującą są dwie stópki,
- stópkowe niezupełne – jedna noga malucha jest zgięta w kolanie, druga wchodzi do kanału rodnego, element przodujący to jedna stopa,
- położenie kolankowe zupełne i niezupełne – analogiczna zasada jak w przypadku położeń stópkowych.
O położeniu miednicowym świadczy obecność następujących symptomów:
- kobieta nie odczuwa kopania po żebrach, tylko w dolnej części brzucha oraz po bokach,
- serce dziecka można usłyszeć po przyłożeniu ucha do brzucha powyżej pępka.
Położenie dziecka w brzuchu – poprzeczne
W tym przypadku dziecko ułożone jest w miednicy matki jak w hamaku. Jest ono rozciągnięte od prawej do lewej strony brzucha. Główka dziecka umieszczona jest z jednej strony, natomiast pośladki z drugiej. Nad szyjką macicy rozciągają się plecy. Taki rodzaj ułożenia występuje bardzo rzadko.
Symptomy świadczące o takim rodzaju ułożenia dziecka:
- brzuch kobiety ma kształt poprzecznie owalny,
- po prawej oraz po lewej stronie można wyczuć dwie duże kule – pośladki oraz główkę dziecka,
- nie występują trudności z oddychaniem przed upływem 38 tygodnia ciąży,
- wysłuchanie bicia serca przez powłoki brzuszne nie jest łatwe.
Położenie dziecka w brzuchu – skośne
W przypadku, gdy maluch nie znajduje się w żadnej z wyżej określonych pozycji, wówczas mówi się o położeniu skośnym. Ciało noworodka nie przebiega wtedy ani dokładnie poziomo, ani pionowo w odniesieniu do osi długiej macicy. Taka pozycja wybierana jest przez około jeden procent noworodków.
Przy takim położeniu poród musi odbywać się z wykorzystaniem dróg natury bądź przez cesarskie cięcie. Wszystko uzależnione jest od konkretnego położenia dziecka, a sposobów jest wiele. W sytuacji, gdy odchylenie osi ciała dziecka nie jest znaczące, specjalista może spróbować przeprowadzić zewnętrzny obrót przez szyjkę. Dzięki temu zwiększy szansę na poród fizjologiczny.
