Szukaj
Generic filters
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in excerpt

Szkorbut – czym jest, objawy niedoboru, czynniki ryzyka

Szkorbut to choroba wywołana przez poważne niedobory witaminy C. Schorzenie to może doprowadzić do rozwoju innych chorób, w tym niedokrwistości, osłabienia organizmu, omdleń, samoistnego krwawienia, bólu kończyn, a zwłaszcza nóg, obrzęków w niektórych częściach ciała, a czasami owrzodzenia dziąseł i utraty zębów. Szkorbut był popularną chorobą w epoce starożytności.

Często dotykał żeglarzy, którzy podczas długich podróży nie mieli stałego dostępu do świeżych owoców, bogatych w witaminę C. W czasach nowożytnych szkorbut pojawił się w trakcie wojny w Afganistanie. Nie mniej jednak, na szkorbut mogą zachorować osoby, które nie dostarczają swojemu organizmowi wystarczającej ilości witaminy C.

fb

Kliknij "Polub tę stronę", a będziesz na bieżąco z najnowszymi artykułami.

Kliknij "Polub tę stronę", a będziesz na bieżąco z najnowszymi artykułami.

fb

Czym jest szkorbut?

Szkorbut występuje, w momencie poważnych braków witaminy C lub kwasu askorbinowego. Niedobór ten prowadzi do objawów osłabienia, niedokrwistości, chorób dziąseł i problemów skórnych. Stany te pojawiają się, ponieważ witamina C jest potrzebna do produkcji kolagenu, ważnego składnika w tkankach łącznych. Tkanki łączne są niezbędne dla budowy i wsparcia organizmu, w tym struktury naczyń krwionośnych. Brak witaminy C wpływa również na układ odpornościowy, wchłanianie żelaza, metabolizm cholesterolu i inne funkcje organizmu.

Objawy niedoboru witaminy C

Witamina C jest niezbędnym składnikiem odżywczym, który pomaga organizmowi absorbować żelazo i produkować kolagen. Jeśli organizm nie wytworzy wystarczającej ilości kolagenu, tkanki zaczną się rozkładać. Witamina C jest także potrzebna do  syntezy dopaminy, norepinefryny, epinefryny i karnityny – elementów potrzebnych do produkcji energii. Objawy niedoboru witaminy C mogą zacząć pojawiać się po 8 do 12 tygodniach. Wczesne objawy obejmują utratę apetytu, zmniejszenie masy ciała, zmęczenie, drażliwość i senność. Pierwsze objawy obejmują:

  • niedokrwistość,
  • ból mięśni lub ból kości,
  • obrzęk kończyn,
  • wybroczyny lub małe czerwone plamy wynikające z krwawienia pod skórą,
  • wypadanie włosów,
  • choroba dziąseł i utrata zębów,
  • słabe gojenie ran,
  • duszność,
  • zmiany nastroju i stany depresyjne.

Z czasem u pacjenta występują objawy uogólnionego obrzęku, ciężka postać żółtaczki, zniszczenie czerwonych krwinek, znane jako hemoliza, nagłe i spontaniczne krwawienie, neuropatia, wysoka temperatura ciała i drgawki. Stany te mogą skutkować śmiercią. W przypadki wystąpienia szkorbutu u dzieci, objawy ograniczają się do niepokoju i drażliwości. Ponadto, niedobór witaminy C u kobiet w czasie ciąży może prowadzić do problemów z rozwojem mózgu płodu.

Czynniki ryzyka niedoboru witaminy C

Niedobór może wynikać z:

  • złej diety pozbawionej świeżych owoców i warzyw,
  • Chorób takich jak anoreksja lub bulimia,
  • restrykcyjnej diety wywołanej alergią, trudnością z przyjmowaniem doustnym pokarmów lub z innych powodów,
  • starszego wiek,
  • nadmiernego spożycia alkoholu lub przyjmowania narkotyków.

Ponadto, choroba Leśniewskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, przejście chemioterapii, długotrwałe palenie tytoniu zmniejsza zdolność organizmu do wchłaniania składników odżywczych, w tym witaminy C.

Leczenie

Leczenie szkorbutu polega na podawaniu suplementów witaminy C poprzez doustną bądź żylną drogę. Generalnie zalecana dawka podczas leczenia wynosi:

  • 1 do 2 gramów dziennie przez 2 do 3 dni,
  • 500 miligramów przez kolejne 7 dni,
  • 100 mg na 1 do 3 miesięcy.

W ciągu 24 godzin pacjenci mogą spodziewać się poprawy zmęczenia, letargu, bólu i dezorientacji. Siniaki, krwawienie i osłabienie zaczynają ustępować w ciągu kolejnych tygodni. Całkowite wyleczenie szkorbutu następuję po 3 miesiącach podawania witaminy C. Skutkami ubocznymi leczenia witaminą C mogą być uszkodzenia zębów, które jednak występują bardzo rzadko.

Jak zdiagnozować szkorbut?

Diagnozowanie poważnego niedoboru witaminy C opiera się na badaniu fizykalnym przeprowadzonym przez lekarza oraz na przeprowadzeniu badań laboratoryjnych w celu oceny poziomu witaminy C we krwi. Natomiast badania obrazowe mogą ujawnić wewnętrzne uszkodzenia spowodowane szkorbutem.

Jak zapobiec rozwojowi szkorbutu?

Rozwojowi szkorbutu można zapobiegać poprzez spożywanie wystarczającej ilości witaminy C, najlepiej zawartej w produktach, ale czasami jako suplement. Zalecane spożycie witaminy C dla osób zdrowych wynosi:

  • Do 6 miesiąca życia: 40 mg,
  • 7 do 12 miesięcy: 50 mg
  • 1 do 3 lat: 15 mg
  • 4 do 8 lat: 25 mg
  • 9 do 13 lat: 45 mg
  • 14 do 18 lat: 75 mg dla mężczyzn i 65 mg dla kobiet
  • 19 lat i więcej: 90 mg dla mężczyzn, 75 mg i kobiet

W czasie ciąży kobiety powinny spożywać 85 mg witaminy C,a do 120 mg podczas karmienia piersią. Natomiast palacze potrzebują 35 mg więcej niż osoby niepalące w codziennym spożyciu.

Źródła jedzenia

Pokarmy zawierające witaminę C obejmują:

  • owoce, takie jak pomarańcze, cytryny, truskawki, jeżyny, guawa, owoce kiwi i papaja,
  • warzywa, zwłaszcza pomidory, marchew, papryka, brokuły, ziemniaki, kapusta i szpinak,

Inne dobre źródła to papryka, wątroba i ostrygi. Co ciekawe, jedna średnia pomarańcza zawiera 70 mg witaminy C, a zielona papryka zawiera 60 mg. Warto pamiętać, że witamina C ulega zniszczeniu pod wpływem ciepła. Dlatego też, aby dostarczyć organizmowi pełnowartościową witaminę C, należy jeść świeże, surowe owoce i warzywa.


Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *