Ból pleców jest to obecnie najczęściej występujące dolegliwości bólowe osób zgłaszających się do lekarza pierwszego kontaktu. Szacuje się, że w przeciągu całego życia aż 80% populacji będzie miało problemy z bólami pleców. Bardzo często są one pierwszą manifestacją poważnych problemów zdrowotnych.
Najczęściej jest to ból przewlekły, niejednostajny i nasilający się przy zmianie pozycji ciała. Jednakże jest wiele różnych przyczyn dlaczego plecy mogą boleć. Dodatkowo istnieje wiele różnych typów bólu, której mogą promieniować do określonych miejsc na ciele. Charakterystyka i zestaw innych objawów pozwalają dokładnie zdiagnozować problem i wprowadzić skuteczne leczenie.
Dlaczego ból pleców może się pojawiać?
Przyczyny bólu pleców można podzielić na dwie kategorie – spowodowane zmianami w obrębie układu ruchu lub w obrębie innych układów. W diagnostyce różnicowej bólów związanych z tkanką kostną i mięśniową możemy wymienić:
- zmiany zwyrodnieniowe (stawu biodrowego lub kręgosłupa)
- wypadnięcie dysku międzykręgowego
- reumatoidalne zapalenie stawów
- złamanie w obrębie trzonu kręgu
- jałowa martwica głowy kości udowej
- kręgozmyk – zwężenie kanału kręgowego
- zapalenia krążka międzykręgowego
Ból pleców może również być sygnałem o poważnej chorobie zagrażającej życiu. Do takich jednostek należy:
- ostre zapalenie trzustki
- rozwarstwiający tętniak aorty
- przerzuty nowotworowe w obrębie kręgosłupa
Gdzie najczęściej umiejscawia się ból pleców?
Dolegliwości bólowe pleców mogą umiejscawiać się w każdym odcinku kręgosłupa (od szyjnego do kości krzyżowej). Najczęściej jednak ból pleców utożsamiany jest z okolicą lędźwiowo-krzyżową. Może on być ostry i wówczas wskazuje on na lumbalgię, która jest spowodowana gwałtownym uniesieniem ciężaru z podłoża, czy też nadwyrężeniem kręgosłupa w przypadku ćwiczeń fizycznych.
Ból ten jest opisywany zazwyczaj jako zaciskający się wokół pleców o dużej sile, niepromieniujący wzdłuż kończyny dolnej, nasilający się podczas zmiany pozycji ciała. Bardzo często, zwłaszcza u osób starszych ból pleców w okolicy lędźwiowej może świadczyć o złamaniu w obrębie trzonu kręgu z powodu zmian osteoporotycznych. Jeśli zaś bólowi towarzyszy gorączka, uczucie ogólnego rozbicia oraz złe samopoczucie to najpewniej jest to stan zapalny, toczący się w obrębie kręgosłupa.
Bardzo często ból pleców występujący w odcinku L-S wykazuje się silnym promieniowaniem do jednej z kończyn dolnych. Może to być objaw rwy kulszowej, która spowodowana jest uciśnięciem przez wpuklający się krążek międzykręgowy, korzenia nerwowego. Ból ten promieniuje wzdłuż tylnej powierzchni kończyny dolnej i może, aczkolwiek nie musi, sięgać aż do stopy. Zazwyczaj ma charakter ostry z wrażeniem rażenia prądem elektrycznym, powtarzającym się w sekwencjach kilkusekundowych. Wzmaga się zwłaszcza w pozycji stojącej, podczas kichania i kaszlu. Ulgę przynosi skłon do przodu ze zgiętymi kolanami.
W drugiej kolejności ból pleców dotyczy odcinka piersiowej kręgosłupa. Przyczyn jego powstawania jest również bardzo dużo, jednakże w tym przypadku rzadziej ma on charakter przewlekły. Może być spowodowany zapaleniem, skurczami w obrębie mięśni międzyżebrowych oraz uszkodzeniami w obrębie mięśni tej okolicy – mięsień równoległoboczny, obły, podłopatkowy itd.
Jakie powikłania i problemy może stwarzać ból pleców?
Poza oczywistym uporczywym charakterem, który utrudnia codzienne funkcjonowanie, ból pleców może wiązać się z wieloma przykrymi dolegliwościami. Długotrwały ucisk krążka międzykręgowego lub guza nowotworowego na korzenie nerwowe może z czasem powodować ich porażenie i utratę czucia w obrębie ich unerwienia. Ostatecznie może to doprowadzić również do znacznego osłabienia siły mięśniowej kończyny dolnej, co może uniemożliwiać prawidłowe poruszanie się.
Przewlekły ból pleców może świadczyć o zespole ogona końskiego, który wymaga natychmiastowej diagnostyki. Z zespołem tym wiążą się zazwyczaj problemy z oddawaniem moczu oraz stolca.
Jeśli z bólem pleców wiąże się dodatkowo szybką utratę masy ciała oraz wcześniej przebyta choroba nowotworowa, może to sugerować pojawienie się przerzutów w obrębie kręgosłupa.
Warto także dodać, że ból pleców spowodowany jest najczęściej siedzącym trybem życia i brakiem ruchu. Prócz oczywistych problemów i dolegliwości bólowych, niska aktywność fizyczna wiąże się z większym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy oraz innych chorób metabolicznych. Zatem ból pleców może być pierwszym wskaźnikiem na to, że należy zwiększyć ilość ruchu i zapobiec wielu przewlekłym chorobom w przyszłości.
Jak diagnozowane są bóle pleców?
W pierwszej kolejności już sama postawa i sposób chodzenia może zasugerować przyczynę występującego bólu. Dla przykładu zgarbiona postawa z ugiętymi nogami wskazuje na rwę kulszową, natomiast nadmiernie usztywniony kręgosłup może świadczyć o ostrym bólu pleców. Także sama tkliwość określonych puntów na ciele pomaga w zdiagnozowaniu przyczyny.
Rozstrzygające jednak w większości przypadków pozostają badania obrazowa, jak zdjęcia RTG, scyntygragia kości, czy tomografia komputerowa. Pomocne również pozostają badania krwi mogące zróżnicować toczący się proces zapalny.
