Ucho zewnętrzne to małżowina uszna i zewnętrzny kanał słuchowy. Małżowina jest rodzajem lejka, który zbiera i wzmacnia fale dźwiękowe. Wnęka małżowiny usznej wchodzi do lejkowatego, krętego zewnętrznego kanału słuchowego, który zakrywa bębenek. Długość przejścia wynosi około 24 mm, a średnica wynosi średnio 7 mm. W zewnętrznym przejściu sygnał dźwiękowy jest wzmacniany z powodu rezonansu ścian. Przejście nie tylko chroni błonę bębenkową przed działaniem mechanicznym i termicznym, ale także przyczynia się do utrzymywania stałej temperatury i wilgotności w uchu.
Ucho zewnętrzne narażone jest na stany zapalne, które przyczyniają się do odczuwania wielu nieprzyjemnych dolegliwości. Zapalenie ucha zewnętrznego jest procesem zapalnym w zewnętrznym przewodzie słuchowym. Często przyczyną tej choroby są infekcje bakteryjne.
Przyczyny zapalenia ucha zewnętrznego
Zasadą jest, że zapalenie ucha zewnętrznego rozwija się w wyniku przedostawania się zanieczyszczonej wody do ucha na przykład podczas kąpieli w zbiornikach wodnych. Przedostanie się chlorowanej wody do ucha może podrażniać skórę zewnętrznego przewodu słuchowego, co również zmniejsza jego właściwości ochronne i przyczynia się do rozwoju infekcji. W tym przypadku chorobę mogą powodować bakterie, które stale żyją na ciele człowieka i nie stanowią zagrożenia przy dobrej odporności.
Rozwój zapalenia ucha zewnętrznego ułatwiają niezależne manipulacje w kanale słuchowym, w szczególności oczyszczanie ucha za pomocą patyczków higienicznych lub innych środków. Podczas tej procedury dochodzi nie tylko do usunięcia woskowiny, ale także do mikrourazów, w wyniku, czego skóra przewodu słuchowego staje się podatna na różne mikroorganizmy. Ponadto rozwój zapalenia ucha zewnętrznego powoduje:
- Wysoka temperatura i wysoka wilgotność
- Obecność reakcji alergicznych
- Zwiększone pocenie
- Stresujące sytuacje.
Objawy zapalenia ucha zewnętrznego
Objawy zapalenia ucha zewnętrznego obejmują:
- Ból ucha
- Uczucie zatkania uszu
- Bolesność po dotknięciu małżowiny usznej
- Pojawienie się wydzieliny z ucha
- Zmniejszona ostrość słuchu.
Ponadto można odczuwać nieprzyjemny zapach z zaatakowanego ucha. Często chorzy skarżą się na obrzęk w uchu, w wyniku, czego nie mogą wyczyścić ucha bawełnianym wacikiem lub założyć na nie słuchawek dousznych. W niektórych przypadkach ogólny stan może się pogorszyć z powodu gorączki.
Ucho zewnętrzne – diagnostyka zapalenia
Diagnoza zapalenia ucha zewnętrznego obejmuje: ocenę wywiadu z chorym i analizę historii choroby, badanie przez lekarza laryngologa. Zazwyczaj obejmuje to badanie ucha zewnętrznego, otoskopia.
Laryngolog może zlecić również wymaz z ucha, aby zidentyfikować czynnik sprawczy i określić jego wrażliwość na leki przeciwbakteryjne. W przypadku ciężkiego lub nawrotowego zapalenia ucha zewnętrznego należy wykonać badania niezbędne do wykluczenia cukrzycy, zakażenia HIV lub innych niedoborów odporności.
Klasyfikacja zapalenia ucha zewnętrznego
Istnieją następujące typy zapalenia ucha zewnętrznego:
- Proste ma stosunkowo łagodny przebieg, ogólny stan zazwyczaj nie jest zaburzony, chory odczuwa swędzenie lub ból w uchu, czasami odnotowuje wydzielinę z zewnętrznego otworu słuchowego
- Dyfuzyjny ma przebieg cięższy niż zwykłe zapalenie ucha, często występuje pogorszenie ogólnego stanu, wzrost temperatury ciała
- Martwicze jest to poważna choroba, w której nie tylko skóra ucha zewnętrznego jest dotknięta chorobą, ale także chrząstka.
- Otomikoza, czyli zewnętrzne zapalenie ucha wywołane przez grzyby tzn.stan osoby w tej chorobie jest względnie normalny, występuje niewielkie swędzenie i ból w uchu, a czasami wysięk.
Leczenie zapalenia ucha zewnętrznego
W przypadku nieskomplikowanego zapalenia ucha zewnętrznego zwykle wykonywane jest miejscowe leczenie. Stosowane są roztwory przeciwzapalne, środki antyseptyczne oraz krople lub maści zawierające glikokortykosteroidy, antybiotyki.
Leczenie jest konieczne. W sytuacji silnego bólu, leki przeciwbólowe są stosowane u chorego w pierwszych dniach choroby. W ciężkich schorzeniach, nasileniu objawów, wysokiej temperaturze ciała i znacznym pogorszeniu ogólnego stanu zdrowia stosowane są ogólnoustrojowe leki przeciwbakteryjne. Jeśli jest to konieczne, w przypadku martwiczego zapalenia ucha zewnętrznego przeprowadzane jest leczenie chirurgiczne tzn. wycinana jest martwicza tkanka.
Ucho zewnętrzne – komplikacje
Powikłania zapalenia ucha zewnętrznego mogą obejmować przewlekłość procesu z częstymi nawrotami. Rozprzestrzenianiem się infekcji na pobliskie tkanki na przykład na węzły chłonne, małżowinę uszną. Martwicze zapalenie ucha zewnętrznego może być komplikowane przez:
- zapalenie wyrostka sutkowatego,
- zapalenie kości i szpiku kości czaszki,
- niedowład nerwów czaszkowych,
- zakrzepicę zatoki esowatej lub żyłę szyjną,
- zapalenie opon mózgowych
- ropień mózgu.
Zapobieganie zapaleniu ucha zewnętrznego
Zapobieganie zapaleniu ucha zewnętrznego, przede wszystkim, wiąże się z odrzuceniem stosowania patyczków higienicznych oraz innych przedmiotów do czyszczenia uszu. Uszy są samooczyszczającymi się narządami. Woskowina jest niezależnie usuwana z ucha z powodu naturalnego mechanizmu oczyszczania. Oczyszczanie uchu powinno ograniczać się do mycia małżowiny usznej i początkowej części kanału słuchowego.
Zaleca się również używanie zatyczek podczas wizyty w basenie. Dodatkowo mycie uszu świeżą, czystą wodą po kąpieli w morzu, jeziorze i innych zbiornikach wodnych. Po kąpieli wysuszyć uszy ręcznikiem. Ponadto konieczne jest zabezpieczenie uszu przed wnikaniem substancji drażniących na przykład lakierem do włosów itp.
