Szukaj
Generic filters
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in excerpt

Zatory – podział zatorów, rozpoznanie, leczenie, diagnostyka

Zatory powstają wskutek zaczopowania naczyń. Inaczej mówiąc, zatorowość (embolia) to zamknięcie światła naczynia przez czop niesiony za pomocą krwi z odcinka szerszego do węższego.
Podział zatorów (I):

Zatory z ciał stałych, np.:

  • komórek nowotworowych,
  • cząsteczek skrzepliny,
  • cząsteczek skrzepliny obładowanych bakteriami,
  • ciał obcych,
  • komórek szpiku.

Zatory płynne/ półpłynne:

  • płyn owodniowy (w przypadku powikłań porodowych),
  • tłuszczowe (zazwyczaj są obecne u osób starszych i występują w płucach i mózgu).

Zatory gazowe:

  • z. powietrzny (piana w komorze płucnej, która wywołuje zatkanie ujścia pnia płucnego),
  • z. zatokowy (choroba kesonowa/ dekompresyjna).

Podział zatorów (II):

  • Proste – czop niesiony jest zgodnie z kierunkiem przepływu krwi.
  • Nietypowe:
  • skrzyżowany – z żył dużego krążenia do tętnic dużego krążenia z pominięciem krążenia płucnego; dzieje się tak, gdy występuje wrodzona wada serca: połączenie między prawą a lewą jego częścią (otwór w przegrodzie międzykomorowej/międzyprzedsionkowej, przetrwały przewód tętniczy), wzrost ciśnienia w prawej połowie mięśnia sercowego.
  • wsteczny – czop niesiony przeciwnie do naturalnego prądu krwi (występuje tylko w żyłach i naczyniach chłonnych); w ten sposób zachodzą, np. przerzuty raka gruczołu krokowego do kręgosłupa lędźwiowego.

Wyróżnić można też podział na zatory ustrojowe (czyli wszystkie te spowodowane elementami pochodzącymi z organizmu, np. zator tętnicy płucnej) i pozaustrojowe (wywołane czynnikami zewnętrznymi).

fb

Kliknij "Polub tę stronę", a będziesz na bieżąco z najnowszymi artykułami.

Kliknij "Polub tę stronę", a będziesz na bieżąco z najnowszymi artykułami.

fb

Zator tętnicy płucnej

Masywny zator tętnicy płucnej jest w stanie doprowadzić do zatrzymania krążenia i zgonu. Materiał, który blokuje przepływ zazwyczaj pochodzi z żył głębokich kończyn dolnych i miednicy. Wielkość zatoru nie zawszy jest wprost proporcjonalny do ciężkości stanu pacjenta.

Rozpoznanie zatoru tętnicy płucnej

Pomocne w rozpoznaniu tego zatoru jest stwierdzenie u chorego czynników ryzyka choroby zakrzepowo-zatorowej. Należą do nich:

  • otyłość,
  • ciąża,
  • wcześniejsze długie unieruchomienie,
  • zabieg chirurgiczny obejmujący miednicę lub kończyny dolne,
  • terapia estrogenowa,
  • choroba nowotworowa,
  • przewlekła niewydolność krążenia.

W przypadku ostrego zatoru płucnego, pacjent znajduje się w stanie wstrząsowym. Zaobserwować można duszność, bóle w klatce o różnym nasileniu, kaszel (możliwe współwystępowanie krwioplucia), niepokój, sinicę, przyśpieszenie częstości oddechu, podwyższone ośrodkowe ciśnienie żylne (przepełnienie żył szyjnych), przyśpieszona akcja serca, możliwe jest wystąpienie rytmu cwałowego (ton III).
Diagnostyka

Gazometria:

typowo obserwujemy spadek pCO2 pO2 oraz, co jest konsekwencją tych zjawisk, zasadowicę oddechową; należy jednak mieć na uwadze fakt, iż przy dużym zatorze płucnym może wystąpić paradoksalna hiperkapnia, która jest skutkiem braku perfuzji przy normalnej wentylacji.

EKG:

  • głęboki załamek S w odprowadzeniu I i Q w III, ujemny załamek T w III,
  • niecałkowity blok prawej odnogi pęczka Hisa,
  • ujemne załamki T w odprowadzeniach prawej komory (V1-V4),
  • zaburzenia rytmu serca.

RTG:

jest to niejako badanie dodatkowe, które należy wykonać, jeśli zator jest powikłaniem zawałowym płuca.

UKG:

możliwość oceny wzrostu ciśnienia w tętnicy płucnej i powiększenia jam prawego serca.

Angiografia płucna

potwierdza/ wyklucza zator.

Leczenie

  • Trombolityczne: streptokinaza (we wlewie ciągłym 100 000 jednostek na godzinę przez 24-72 h lub w krótszych odstępach (30-60 min.) w większych jednostkach – 250 000-600 000 co 12 h), tkankowy aktywator plazminogenu (we wlewie przez 100 mg przez 2 h lub 50 mg w 10-15 min.).
  • Heparyna – stosuje się ją zawsze, jeśli nie ma przeciwwskazań.
  • Embolektomia płucna, jeśli leczenie farmakologiczne nie przynosi pożądanych rezultatów.

Zator oderwaną blaszką miażdżycową

Blaszka miażdżycowa składa się z komórek (głównie miocytów, makrofagów, komórek piankowatych, limfocytów), macierzy pozakomórkowej (zbudowanej z kolagenu, elastyny, proteoglikanów), złogów lipidów (o lokalizacji wewnątrz- i zewnątrzkomórkowej), wapnia, nowo powstających naczyń. Zator ten prowadzi zazwyczaj do zawału mięśnia sercowego lub niedokrwiennego udaru mózgu.

Diagnostyka

USG Dopplerowskie:

pozwala ocenić przepływ krwi przez naczynia; jest to podstawowe badanie w diagnostyce miażdżycy.

Angiografia:

pozwala zaobserwować ewentualne zwężenie naczyń.

Leczenie

Głównymi czynnikami ryzyka w przypadku rozwoju miażdżycy są: płeć męska, wiek, zaburzenia genetyczne. To elementy, których nie da się kontrolować. Jednak są też inne czynniki przyśpieszające wystąpienie miażdżycy, takie jak: hiperlipoproteinemia, nadciśnienie tętnicze (powoduje ono, że angiotensyna II pobudza wzrost i proliferację mięśni gładkich), palenie tytoniu (upośledza on czynności śródbłonka naczyń, podnosi stężenie fibrynogenu, ułatwia utlenianie LDL), cukrzyca.

Leki obniżające poziom tzw. złego cholesterolu, a podwyższające poziom dobrego cholesterolu to, np. statyny. Jeśli stan miażdżycowy jest dość zaawansowany i dieta oraz aktywność fizyczna są niewystarczające, w grę wchodzą takie metody diagnostyczne jak: stenty, balonikowanie, bajpasy.

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *