Szukaj
Generic filters
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in excerpt
Filter by Custom Post Type

Aplazja szpiku – przyczyny, typy, objawy, rozpoznanie i leczenie

Aplazja szpiku (niedokrwistość aplastyczna, anemia aplastyczna) jest to stan, w którym dochodzi do zaniku funkcji szpiku, przez co organizm przestaje wytwarzać wystarczającą ilość nowych komórek krwi. Dotyczy to komórek ze wszystkich linii komórek krwi, czyli:

  • erytrocytów – krwinek czerwonych
  • leukocytów – krwinek białych
  • trombocytów – płytek krwi.

Choroba jest ciężka, a nawet śmiertelna, ale występuje bardzo rzadko. Największą zachorowalność obserwuje się pomiędzy 15 a 25 rokiem życia, a także u osób starszych. Najczęściej pojawia się u osób pochodzenia azjatyckiego.

fb

Kliknij "Polub tę stronę", a będziesz na bieżąco z najnowszymi artykułami.

Kliknij "Polub tę stronę", a będziesz na bieżąco z najnowszymi artykułami.

fb

Niedokrwistość aplastyczna może rozwijać się nagle lub powoli i stopniowo nasilać w ciągu tygodni lub miesięcy. Może mieć przebieg przewlekły lub być wyłącznie krótkotrwałym epizodem.

Aplazja szpiku – typy

Wyróżnia się dwie podstawowe odmiany choroby:

  • wrodzona niedokrwistość aplastyczna – spowodowana jest wadami genetycznymi, najczęstsza u dzieci i młodych dorosłych. Posiadanie aplazji szpiku tego rodzaju zwiększa prawdopodobieństwa rozwoju białaczki oraz innych nowotworów, zatem powinno przeprowadzać się regularne badania u specjalistów
  • nabyta niedokrwistość aplastyczna – częściej występuje u osób dorosłych i starszych. Może być spowodowana różnymi czynnikami zewnętrznymi, które są odpowiedzialne za nieprawidłowości w funkcjonowaniu układu odpornościowego.

Aplazja szpiku – przyczyny

W przypadku  wrodzonej niedokrwistości aplastycznej przyczyny są genetyczne, natomiast w aplazji nabytej można wyróżnić wiele czynników mających wpływ na rozwój choroby. Wśród nich wyróżnia się:

  • terapie przeciwnowotworowe (radioterapia i chemioterapia) – w przebiegu leczenia nowotworu uszkodzeniu mogą ulec nie tylko komórki raka, ale również zdrowe komórki, w tym komórki macierzyste w szpiku kostnym. Niedokrwistość aplastyczna może być przejściowym efektem ubocznym tych zabiegów
  • toksyczne związki chemiczne np. pestycydy, środki owadobójcze, benzen – narażenie na ich wpływ może powodować przejściową niedokrwistość aplastyczną. Ten rodzaj aplazji szpiku może się samoczynnie poprawić po uniknięciu ekspozycji na szkodliwe substancje
  • leki i antybiotyki – niektóre środki np. na reumatoidalne zapalenie stawów mogą powodować niedokrwistość aplastyczną
  • choroby autoimmunologiczne – osoby, które cierpią z powodu schorzeń wynikających z autoagresji są narażone na aplazję szpiku, ponieważ zaatakowane mogą zostać również komórki szpiku kostnego
  • infekcje wirusowe (w szczególności wirusy takie jak HIV, wirus Epsteina-Barra, wirusowe zapalenia wątroby, EBV) mogą odgrywać rolę w rozwoju niedokrwistości aplastycznej u niektórych osób.
  • choroby tkanki łącznej również mogą powodować aplazję szpiku
  • ciąża równocześnie z istniejącym problemem autoimmunologicznym może sprawić, że system odpornościowy płodu zaatakuje szpik kostny matki.

W wielu przypadkach czynniki powstawania choroby są nieznane. Kiedy lekarze nie są w stanie zidentyfikować przyczyny aplazji, nazywa się ją idiopatyczną niedokrwistością aplastyczną.

Aplazja szpiku – objawy

Objawy choroby można podzielić na 3 grupy w zależności od tego, których krwinek jest zbyt mało produkowanych. U każdej osoby przebieg choroby może się znacznie różnić, ponieważ aplazja szpiku może powodować niedobór zarówno jednego, jak też wszystkich rodzajów komórek krwi.

Objawy z niedoboru czerwonych krwinek:

  • zmęczenie, ogólne osłabienie
  • spłycenie oddechu
  • bóle i zawroty głowy
  • blada skóra
  • ból w klatce piersiowej
  • nieregularne bicie serca
  • szybkie lub nieregularne tętno

Objawy z niedoboru białych krwinek:

  • nawracające lub długotrwałe infekcje
  • częste stany gorączkowe

Objawy z niedoboru płytek krwi:

  • częste i długotrwałe krwawienia
  • krwotoki z nosa
  • krwawienia z dziąseł
  • wydłużony czas gojenia się ran
  • łatwość powstawania siniaków i wybroczyn

Im większy niedobór danych elementów morfotycznych krwi, tym cięższy przebieg choroby i bardziej nasilone objawy.

Aplazja szpiku – rozpoznanie i leczenie

Po stwierdzeniu objawów wskazujących na możliwość występowania u pacjenta anemii aplastycznej, konieczna jest wizyta u lekarza, który przeprowadza wywiad i zleca badania, w celu potwierdzenia lub wykluczenia choroby.

W pierwszej kolejności przeprowadza się badania morfologiczne krwi. Jeśli wyniki badań krwi ujawniają obniżony poziom erytrocytów, retikulocytów, leukocytów i  trombocytów, prawdopodobną przyczyną może być aplazja szpiku. Aby potwierdzić diagnozę i wykluczyć inne możliwe choroby, stosuje się biopsję szpiku kostnego. Pobrany fragment jest badany, a podstawie wyniku określa się rodzaj schorzenia, umożliwia też ocenę stopnia uszkodzenia szpiku.

Leczenie niedokrwistości aplastycznej może obejmować leki immunosupresyjne, czyli prowadzące do zmniejszenia odporności, a zarazem chroniące szpik kostny przed jego dalszym niszczeniem. Dobre rezultaty przynosi transfuzja krwi lub przeszczep komórek macierzystych, znany również jako przeszczep szpiku kostnego – szczególnie u młodszych osób. Dodatkowo stosuje się leczenie uzupełniające i poprawiające ogólny stan pacjenta, czyli uzupełnianie elementów krwi oraz działania profilaktyczne przeciw infekcjom.

Aplazja szpiku – przyczyny, typy, objawy, rozpoznanie i leczenie
Oceń ten artykuł

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *