Szukaj
Generic filters
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in excerpt
Filter by Custom Post Type

Aplazja szpiku – przyczyny, typy, objawy, rozpoznanie i leczenie

Aplazja szpiku (niedokrwistość aplastyczna, anemia aplastyczna) jest to stan, w którym dochodzi do zaniku funkcji szpiku, przez co organizm przestaje wytwarzać wystarczającą ilość nowych komórek krwi. Dotyczy to komórek ze wszystkich linii komórek krwi, czyli:

  • erytrocytów – krwinek czerwonych
  • leukocytów – krwinek białych
  • trombocytów – płytek krwi.

Choroba jest ciężka, a nawet śmiertelna, ale występuje bardzo rzadko. Największą zachorowalność obserwuje się pomiędzy 15 a 25 rokiem życia, a także u osób starszych. Najczęściej pojawia się u osób pochodzenia azjatyckiego.

fb

Kliknij "Polub tę stronę", a będziesz na bieżąco z najnowszymi artykułami.

Kliknij "Polub tę stronę", a będziesz na bieżąco z najnowszymi artykułami.

fb

Niedokrwistość aplastyczna może rozwijać się nagle lub powoli i stopniowo nasilać w ciągu tygodni lub miesięcy. Może mieć przebieg przewlekły lub być wyłącznie krótkotrwałym epizodem.

Aplazja szpiku – typy

Wyróżnia się dwie podstawowe odmiany choroby:

  • wrodzona niedokrwistość aplastyczna – spowodowana jest wadami genetycznymi, najczęstsza u dzieci i młodych dorosłych. Posiadanie aplazji szpiku tego rodzaju zwiększa prawdopodobieństwa rozwoju białaczki oraz innych nowotworów, zatem powinno przeprowadzać się regularne badania u specjalistów
  • nabyta niedokrwistość aplastyczna – częściej występuje u osób dorosłych i starszych. Może być spowodowana różnymi czynnikami zewnętrznymi, które są odpowiedzialne za nieprawidłowości w funkcjonowaniu układu odpornościowego.

Aplazja szpiku – przyczyny

W przypadku  wrodzonej niedokrwistości aplastycznej przyczyny są genetyczne, natomiast w aplazji nabytej można wyróżnić wiele czynników mających wpływ na rozwój choroby. Wśród nich wyróżnia się:

  • terapie przeciwnowotworowe (radioterapia i chemioterapia) – w przebiegu leczenia nowotworu uszkodzeniu mogą ulec nie tylko komórki raka, ale również zdrowe komórki, w tym komórki macierzyste w szpiku kostnym. Niedokrwistość aplastyczna może być przejściowym efektem ubocznym tych zabiegów
  • toksyczne związki chemiczne np. pestycydy, środki owadobójcze, benzen – narażenie na ich wpływ może powodować przejściową niedokrwistość aplastyczną. Ten rodzaj aplazji szpiku może się samoczynnie poprawić po uniknięciu ekspozycji na szkodliwe substancje
  • leki i antybiotyki – niektóre środki np. na reumatoidalne zapalenie stawów mogą powodować niedokrwistość aplastyczną
  • choroby autoimmunologiczne – osoby, które cierpią z powodu schorzeń wynikających z autoagresji są narażone na aplazję szpiku, ponieważ zaatakowane mogą zostać również komórki szpiku kostnego
  • infekcje wirusowe (w szczególności wirusy takie jak HIV, wirus Epsteina-Barra, wirusowe zapalenia wątroby, EBV) mogą odgrywać rolę w rozwoju niedokrwistości aplastycznej u niektórych osób.
  • choroby tkanki łącznej również mogą powodować aplazję szpiku
  • ciąża równocześnie z istniejącym problemem autoimmunologicznym może sprawić, że system odpornościowy płodu zaatakuje szpik kostny matki.

W wielu przypadkach czynniki powstawania choroby są nieznane. Kiedy lekarze nie są w stanie zidentyfikować przyczyny aplazji, nazywa się ją idiopatyczną niedokrwistością aplastyczną.

Aplazja szpiku – objawy

Objawy choroby można podzielić na 3 grupy w zależności od tego, których krwinek jest zbyt mało produkowanych. U każdej osoby przebieg choroby może się znacznie różnić, ponieważ aplazja szpiku może powodować niedobór zarówno jednego, jak też wszystkich rodzajów komórek krwi.

Objawy z niedoboru czerwonych krwinek:

  • zmęczenie, ogólne osłabienie
  • spłycenie oddechu
  • bóle i zawroty głowy
  • blada skóra
  • ból w klatce piersiowej
  • nieregularne bicie serca
  • szybkie lub nieregularne tętno

Objawy z niedoboru białych krwinek:

  • nawracające lub długotrwałe infekcje
  • częste stany gorączkowe

Objawy z niedoboru płytek krwi:

  • częste i długotrwałe krwawienia
  • krwotoki z nosa
  • krwawienia z dziąseł
  • wydłużony czas gojenia się ran
  • łatwość powstawania siniaków i wybroczyn

Im większy niedobór danych elementów morfotycznych krwi, tym cięższy przebieg choroby i bardziej nasilone objawy.

Aplazja szpiku – rozpoznanie i leczenie

Po stwierdzeniu objawów wskazujących na możliwość występowania u pacjenta anemii aplastycznej, konieczna jest wizyta u lekarza, który przeprowadza wywiad i zleca badania, w celu potwierdzenia lub wykluczenia choroby.

W pierwszej kolejności przeprowadza się badania morfologiczne krwi. Jeśli wyniki badań krwi ujawniają obniżony poziom erytrocytów, retikulocytów, leukocytów i  trombocytów, prawdopodobną przyczyną może być aplazja szpiku. Aby potwierdzić diagnozę i wykluczyć inne możliwe choroby, stosuje się biopsję szpiku kostnego. Pobrany fragment jest badany, a podstawie wyniku określa się rodzaj schorzenia, umożliwia też ocenę stopnia uszkodzenia szpiku.

Leczenie niedokrwistości aplastycznej może obejmować leki immunosupresyjne, czyli prowadzące do zmniejszenia odporności, a zarazem chroniące szpik kostny przed jego dalszym niszczeniem. Dobre rezultaty przynosi transfuzja krwi lub przeszczep komórek macierzystych, znany również jako przeszczep szpiku kostnego – szczególnie u młodszych osób. Dodatkowo stosuje się leczenie uzupełniające i poprawiające ogólny stan pacjenta, czyli uzupełnianie elementów krwi oraz działania profilaktyczne przeciw infekcjom.

Oceń ten artykuł

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *