Kamica żółciowa

Kamica żółciowa – objawy, przyczyny, leczenie, rozpoznanie

Kamica żółciowa jest chorobą w wyniku której dochodzi do powstawania kamieni w drogach żółciowych (inna nazwa: złogi). Najczęstszym miejscem powstawania złogów są pęcherzyki żółciowe.

Kamienie składają się głównie z cholesterolu, białek, a także bilirubiny, węglanu wapnia i nieorganicznych jonów. Mogą być pojedyncze lub mnogie, a także cholesterolowe, barwnikowe lub mieszane.

Szacuje się, iż kamica żółciowa dotyka około 20% populacji w Europie Zachodniej. Ryzyko jej wystąpienia wzrasta wraz z wiekiem. Zależy również w dużym stopniu od diety oraz aktywności fizycznej i trybu życia. Znacznie częściej choroba dotyczy kobiet. Często mówi się o genetycznej postaci choroby. Do innych czynników ryzyka zalicza się wahanie masy ciała, przyjmowanie estrogenów oraz stosowanie leków z grupy fibratów.

Kamica żółciowa – przyczyny

U zdrowej osoby cholesterol, biała oraz inne substancje tworzące kamienie żółciowe są rozpuszczane w żółci i usuwane z organizmu poprzez przewód pokarmowy. Jeśli żółć osiąga zbyt wysokie zagęszczenie, substancje te są wytrącane i tworzą złogi. Żółć niezbędna do prawidłowego trawienia nie przepływa w odpowiednim tempie.

Do przyczyn powstawania kamieni żółciowych należą:

  • podeszły wiek
  • zbyt duże zagęszczenie żółci
  • nieodpowiednie nawyki żywieniowe
  • przyjmowanie niektórych leków
  • wady anatomiczne przewodu żółciowego
  • zbyt duże stężenie cholesterolu w organizmie
  • niektóre choroby wątroby
  • cukrzyca
  • mukowiscydoza
  • otyłość
  • zbyt szybka utrata masy ciała
  • niedokrwistość hemolityczna
  • niedoczynność tarczycy
  • ciąża
  • zespół jelita krótkiego

Jeśli pęcherzyk żółciowy opróżnia się nieprawidłowo, mowa o zaburzeniach perystaltyki. Odpływ żółci jest znacznie utrudniony, co prowadzi do powstawania kamieni. Taka sytuacja ma miejsce u kobiet w ciąży, ale i u osób przebywających na dietach restrykcyjnych lub odżywianych dożylnie.

Warto wiedzieć, ze czynnikami powodującymi kamicę żółciową barwnikową mogą być: marskość wątroby, choroba Leśniowskiego-Crohna, długotrwałe żywienie pozajelitowe oraz niedokrwistość hemolityczna.

Objawy

Objawy choroby nasilają się przede wszystkim po spożyciu ciężkostrawnych posiłków.

Częstym objawem kamicy żółciowej jest tzw. triada Charcota obejmująca promieniujący ból w nadbrzuszu, żółtaczkę mechaniczną oraz gorączkę wraz z dreszczami. Ból nadbrzusza pojawia się zwykle po prawej stronie i może promieniować do prawej łopatki. Innymi objawami są:

  • nudności, wymioty (które przynoszą ulgę)
  • utrata apetytu
  • zgaga
  • wzdęcie brzucha

Wspomniana wcześniej żółtaczka mechaniczna charakteryzuje się żółtawym zabarwieniem twardówek oczu oraz powłok skórnych.

Efektem tworzenia się kamieni są zatkane przewody żółciowe, co może skutkować z kolei np. zapaleniem trzustki lub zatkaniem przewodu trzustkowego. Do powikłań kamicy żółciowej należą również: odleżyny, kamicze zapalenie pęcherzyka żółciowego, ropniak/wodniak pęcherzyka żółciowego, ostre zapalenie trzustki, przetoka pęcherzykowo-jelitowa, wzrost ryzyka raka pęcherzyka żółciowego czy wewnętrzne krwawienia.

Rozpoznanie

Rozpoznanie choroby opiera się na wywiadzie z pacjentem. W drugiej kolejności, przy podejrzeniu kamicy żółciowej, wykonuje się badania fizykalne. O obecności choroby przesadza często dodatni objaw Chełmońskiego. Jest to charakterystyczny ból pojawiający się w wyniku wstrząsania i wibracji wykonywanych przez lekarza na prawym podżebrzu. W przypadku powiększenia się pęcherzyka żółciowego, lekarz wykona badanie palpacyjne. Struktura ta będzie wówczas dość dobrze wyczuwalna.

Kolejnym etapem diagnostyki jest wykonanie szeregu badań, takich jak USG i RTG jamy brzusznej, a następnie endoskopowa ultrasonografia. Często pomocna bywa tomografia komputerowa.

Leczenie

Kamica żółciowa w wielu przypadkach nie daje charakterystycznych objawów. Szacuje się, iż nie występują one u 2 na 3 pacjentów. Niekiedy rozpoznawana jest u chorego zupełnie przypadkowo.

Podstawą leczenia jest zmiana sposobu odżywiania. Tutaj najczęściej stosowana jest dieta wątrobowa, to znaczy lekkostrawna z ograniczeniem tłuszczu. Zabrania się również spożywania alkoholu.

Leczenie farmakologiczne obejmuje stosowanie leków przeciwbólowych i rozkurczowych, niekiedy lekarz może przepisać antybiotyk. W niektórych tylko przypadkach sprawdza się farmakologiczne rozpuszczenie kamieni.

Leczenie chirurgiczne opiera się na usunięciu pęcherzyka żółciowego wraz z powstałymi w nim kamieniami za pomocą laparoskopu. Często usuwa się także wyłącznie kamienie żółciowe. Jeśli metoda laparoskopowa jest niemożliwa do zastosowania, zaleca się laparotomię jako zamiennik. Warto wspomnieć również o leczeniu endoskopowym.

Do mniej popularnych, alternatywnych metod leczenia należą:

    • rozpuszczanie kamieni za pomocą odpowiedniego kwasu – u osób, które nie zakwalifikowały się do leczenia operacyjnego
    • przezskórne zastosowanie MTBE – również o działaniu rozpuszczającym
    • litotrypsja – jeśli średnica kamieni nie przekracza 3 cm
    • ziołolecznictwo o działaniu moczopędnym – liść czarnego bzu, kwiat kocanki lub jarzębiny, ziele krwawnika lub dziurawca, a także kora kruszyny

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.